Yegan Sasık Röportaj

Uzman Psikolog Yegan Sasık ile Çocuk Eğitimi ve Dijital Dünyanın Çocuklarımız Üzerine Etkisini Konuştuk

Uzman Psikolog Yegan Sasık ile çocukların dijital dünya ile ilişkisini, eğitimde teknolojinin yerini, oyun ile öğrenmenin ve bu süreçlerin çocukların gelişim becerilerini nasıl etkilediği üzerine samimi bir sohbet yaptık.

Her geçen gün daha çok hayatımıza giren akıllı cihazları bugün ebeveynler olarak çocuklarımızın kişisel gelişimlerinde “nasıl doğru bir şekilde kullanırız?” ekseninde yaptığımız röportajımızda Yegan hanımdan çok güzel bilgiler edindik.

Öyle görünüyor ki çocuklarımız için olduğu kadar bizim için de oldukça yeni olan bu cihazların doğru kullanımı konusunda hepimizin daha çok bilinçlenmesi gerekiyor.

Yegan Sasık ile yaptığımız röportajımız da bu doğrultuda bir başlangıç olsun.

Buyrun bakalım…

OKÖ: Çok erken yaşlarda çocuklarımız dijital araçlarla tanışıyor. Örneğin 1,5 yaşında bir bebeğin elinde bile iPhone görüyoruz. Video izliyor, ekrana bakıyor. Dokunuyor. Ebeveynler olarak doğru mu yapıyoruz? Bu konuda ne söylemek istersiniz?

Yegan Sasık: Aslında ruh sağlığı uzmanları olarak ödül olarak ya da sizden ayrı zaman geçirebilsin diye, bir amaç doğrultusunda olmadan teknolojik ürünleri çocuklarla erken yaşta tanıştırmayı doğru bulmuyoruz.

Ama işin bir diğer kısmı var. Mesela Mayadem ile yaptığımız gibi; Sağlıklı ve eğitici içerikler geliştirmek…

Yine de günümüzde her durumda aileler teknolojik ürünlerle çocukları bir araya getiriyor. O zaman biz diyoruz ki eğitici içerikler sağlayalım ki çocuklar onlarla zaman geçirirken gerçekten bir fayda sağlasınlar. İkincisi siz bir şekilde teknolojik ürünlere hakim olmasanız da teknoloji şirketleri bu yeterlilikleri sağlasın. Örneğin belirli bir süre sonunda kapanma, kontrolünüz olmadan başka bir seviyeye geçmeme, telefonun başka bir kısmına çocuğunuzun ulaşamaması gibi…

Ama çocuk tarafından konuşacak olursak, hem ruh sağlığı uzmanlarını hem de öğretmenleri teknoloji karşısında durmalarını/tavır almalarını ebeveynler sağlıyor. Ama burada çocuğa zarar veren teknolojin kendisi değil. Ebeveynin bunu kullanmayı aşılama biçimi. Aslında gereğinden fazla kullanmaya müsade edildiği için sorunlar ortaya çıkıyor.

Yegan Sasık

OKÖ: Mesela çocuk 2 yaşında ve mama sandalyesinde. Annesi yemek yiyebilsin diye çocuğun önüne renkli figürlerin dans ettiği bir “Ali Babanın Çiftliği ” Youtube videosu açıyor. Bakıyor ki bu çocuk üzerinde işe yarıyor, o zaman bu sürekli kullandığı bir yöntem haline geliyor.

Yegan Sasık: Biz sizlerle hemen hemen aynı jenerasyondanız. Çocukluğumuzda müzik klipleri izletilirdi. Uzun saatler izlenen tv programlarının gelişimsel problemleri tetiklediği düşünülmekte. TV’de renkli klipler döndükçe çocuklar bunlardan etkilendi ve dalıp giden çocuklar ortaya çıktı.  Ebeveyn aslında burada çok büyük bir hata yapıyor. Çocuk neden o videoyu izlerken yemeğini yiyor? Çünkü dalıyor gidiyor. Sonra çocuk koşullanırmışçasına yemek gelince televizyon izleme ya da bir şey izlemeden yemeğini yiyemez hale geliyor.

E tabii hayat da zor bir tarafta. Ebeveynleri de anlayışla karşılamak lazım. Siz yorgunsunuz, karı koca zaman geçirmek istiyorsunuz. İstanbul koşullarında koşturmak ayrı bir dert zaten. Çocuk susup videoyu izliyor, böylece size de vakit kalıyor. Ama aslında burada esas problem üründe ya da çocukta değil, biraz daha süreci yönetmede.

OKÖ: Yani bütün bu teknolojik cihazlar arasında ebeveynler yeterli farkındalık seviyesinde değiller o zaman.

Yegan Sasık: Olmadığını düşünüyorum. Bir kere genel toplum olarak da böyle bir farkındalık yok. Sosyo kültürel seviyesi yüksek olan toplumlar geliştirilen ürünleri gerçekten hizmeti ve amacı doğrultusunda kullanıyor ve zararlarını biliyor. Bizlerse sorgusuzca kabul ediyoruz ve o yeni teknolojiye akın ediyoruz.

Aslında bütün teknolojik ürünler doğru zamanda doğru yerde doğru miktarda kullanılabilse yararlı araçlar. Ama yetişkinler olarak en başta bizim teknolojiye bakışımız yanlış. Zaman öldürmek için kullanıyoruz. Yararlanmak için kullanmıyoruz.

OKÖ: Peki çocuklarımız ne kadar süre ile bu cihazlarla vakit geçirmeliler?

Yegan Sasık: Belirli bir yaşta çocuk ödev yaparken ya da bir araştırma yapıyorsa, bir şeye ulaştırmak istiyorsak saatler belirleyerek teknolojik ürünü kullandırabiliriz. Bunu daha erken yaşlara da çekebiliriz. Bir kavramı öğretmek istiyorsanız, masal dinletmek istiyorsanız (Mayadem‘in birçok geliştirmeye çalıştığı oyun içeriği gibi) belirli sınırlamalar dahilinde kullanılabilir ama önce ebeveynin bir amacı olması gerekiyor. Ben şu anda çocuğuma ne öğretmek istiyorum ve hangi uygulamayı aratmalıyım? Zaten ebeveynin aradığı kelimenin farkında olması bile kullanımın niteliğini artırıyor.

Yegan Sasıkla Röportaj

OKÖ: Ebeveynlerin bu doğrultuda davranış biçimini nasıl değiştirebiliriz peki?

Yegan Sasık: Bu uygulamaların içeriklerini, ne amaca hizmet ettiklerini daha fazla duyurarak. Hem sağlık, hem de eğitim sektöründeki uzmanlara gelişmeleri aktararak. Mesela onlara şunu iletebilmelisiniz. “Biz bu uygulamayı yapıyoruz ama zaten bunun süresi şu kadar, çocuk zaten bu süreyi hiçbir şey yapmadan çizgi film karşısında da geçiriyor. Biz çizgi film izletmiyoruz. Çocuk burada tamamen pasif değil, aktif ” v.b. argümanları anlatabilmek gerekiyor. Yani önce yaptığımız işi duyurmak sanırım daha işlevsel olacaktır.

OKÖ: Dijital dünyadaki eğitim ve gerçek dünyadaki eğitim arasındaki bağlantı nasıl kurulmalı?

Yegan Sasık: Bir kavram öğretimi için eğitici oyunda iki dakika bir çalışma yaptırıyorsanız gerçek hayatta da ona fiziksel olarak karşılık gelecek bir şey yaptırmalısınız. Tepsi taşımasına ya da bardağı masaya götürmesine izin veriyorsanız, ayakkabısını bağlamasını öğretiyorsanız ya da doğaya gezmeye çıkarıyorsanız bir sorun yok. Ama sadece iPhone ekranında parmak kaydırma hareketini yaptırıp (Swipe) “Bak çocuğumun ince motor becerileri ne kadar kuvvetli.” diyorsak kendimizi kandırıyoruz. Çocuğun toprağa dokunması lazım. İkisi bir arada olursa katkısı çok büyük olur.

OKÖ: Sizin kullandığınız uygulamalar neler? Dijital dünyayla ve uygulamalarla etkileşiminiz nasıl?

Yegan Sasık: Hayatımı oldukça kolaylaştıran uygulamalar var. Bankamın aplikasyonu, belirli takvimler, sağlıkla ilgili uygulamalar, ruh sağlığı ile ilgili yetişkin danışanlarım için meslektaşlarım tarafından geliştirilmiş çok başarılı aplikasyonlar var mesela. Onları önce indiriyorum, inceliyorum ve sonra öneriyorum. Bir de şimdi Mayadem‘e yaptığım danışmanlıkla birlikte eğitici çocuk oyunları üzerine de ilgim çoğaldı.

OKÖ: Sonuçta teknolojik cihazlar ve uygulama dükkanlarındaki uygulamalar hakkında önce ebeveynler olarak kendi farkındalığımızı geliştirmemiz lazım diyebilir miyiz?

Yegan Sasık: Evet. Yoksa ergenlik çağına gelen bir çocuğu kurtarmak gerçekten çok zor oluyor. Bazı çocuklar zamanında müdahale edilmezse tamamen teknoloji bağımlısı, çevresiyle ilişki kurmada güçlük yaşayan bireylere dönüşüyor. Ama sırf bu olabilir diye de modern yaşamın gerçeklerini reddetmemize de gerek yok elbette. O yüzden önce kendi farkındalığımızı geliştirip daha sonra çocuğa teknoloji ile doğru ilişki kurdurursak, ileride sürecin kontrolu çok daha kolay oluyor ve çocuk daha sağlıklı yetişiyor.

OKÖ: Sizin takip ettiğiniz oyunlar var mı?

Yegan Sasık: Okul öncesindeki oyunları özellikle beğeniyorum açıkçası. Fred Rogers’ı takip ediyorum. Günlük davranışları ve rutinleri kazandırmaya dair aplikasyonları var. Örneğin: Diş Fırçalama, sabah yüzünü yıkama, sağlıklı yiyecekleri bilme, tanıma ve seçme gibi. Kavram eğitimine dair oyunlar var. Edoki var mesela. Sonra Toca Boca var… Edoki okul öncesinde okullarda kazandırmaya çalıştığımız becerileri kazandırmaya yardımcı oluyor diye düşünüyorum. Bir de geçen gün bir oyuna baktım mesela ebeveyn kilidi vardı. Bu çok hoşuma gitti. Birine öneriyorsam bu tip kontrol mekanizmaları olan oyunları tercih ediyorum.

OKÖ: Çok teşekkür ediyoruz bu bilgilendirici ve keyifli sohbet için.

 

Yegan Şaşık Klinik Psikolog ve Pedagog

Yegan Sasık Kimdir?

Uzman Psikolog Yegan Sasık çocuk, aile ve çiftlere danışmanlık yapıyor. Yoğun olarak duygu-durum, okul öncesinde bilişsel gelişim ve zeka gelişim süreçleri üzerine çalışmalarını sürdüren Yegan Sasık özel bir klinikte çalışıyor. Ayrıca okul öncesi kurumların kuruluş aşamalarında çocuk, aile, kadınla ilgili projeleri olan şirketlere danışmanlık veriyor ve şirketlerde özel eğitimler düzenliyor.